Ölçek Ekonomisi Nedir? Kapsam Ekonomisi Nedir?

Ölçek ekonomisi nedir? Kapsam ekonomisi nedir? Bu konuyu merak edenler ve araştıranlar için ölçek ekonomisi örnekleri ile anlatmak istiyorum.

Ölçek ekonomisi nedir öğrendiğinizde ekonomi ile ilgili birçok şeyi kafanızda oturtabileceğinizi düşünüyorum. Yazı içeriğimde ölçek ekonomisi tanımı, kapsam ekonomisi tanımı, ölçek ekonomileri türleri ve örneklerini bulabilirsiniz.

Ölçek ekonomisi türleri ve etkileri hakkında daha fazla bilgi edinmek için okumaya devam edin.

Ölçek Ekonomisi Nedir?

Bir şirketin ürettiği bir malın, üretim hacmini arttırarak maliyetleri düşürmesine ölçek ekonomisi denir. Üretim hacmi arttıkça üretim maliyetlerinin düşmesinin birkaç nedeni vardır. Örneğin, bir üretim hattını tek bir ürüne odaklı çalıştırmak maliyet tasarrufu sağlayabilir.

Seri üretim yöntemi kullanan bir işletme, ham maddesini ve araç gereçlerini değiştirmek zorunda kalmaz. İlgili ürün alanında üretim yapan işçileri sadece bu alanda çalıştırır. Bu işi çok iyi öğrenen bir işçi, yaptığı işi daha iyi ve daha hızlı yapmaya başlar.

Üretimin artması ile maliyetlerin düşeceğini belirtmiştim. Ayrıca üretimini arttıran bir işletme daha çok kar elde ettiği için daha kolay büyüyecektir.

Ölçek ekonomisinde üretim hacmi arttıkça maliyetler düşer demiştik. Şimdi bunu bir örnek ile açıklayalım.

Diyelim ki kendinize kartvizit bastırmak istiyorsunuz. Bu işi yapacak matbaa size sayıya göre fiyat verecektir.

  • 1000 adet için 500 TL = 1 kartvizit 0,50 TL’ye denk geliyor.
  • 2000 adet için 800 TL = 1 kartvizit 0,40 TL’ye denk geliyor.
  • 5000 adet için 1500 TL = 1 kartvizit 0,30 TL’ye denk geliyor.

Yukarıdaki ölçek ekonomisi örneğinde de gördüğünüz gibi üretim hacmi arttıkça birim başına maliyet düşüyor.

Ölçek ekonomilerinin üretim maliyetlerine etkisi

  • Birim başına sabit maliyeti düşürür. Artan üretimin bir sonucu olarak, sabit maliyet eskisinden daha fazla ürüne yayılır.
  • Birim başına değişken maliyetleri azaltır. Bu genişletilmiş üretim ölçeği, üretim sürecinin verimliliğini artırır.

Ekonomide, üretim sürecinin analizinden ortaya çıkan önemli bir sonuç, karı maksimize eden bir firmanın her zaman ürün birimi başına en düşük ortalama maliyetli sonuçlanır.

Ölçek ekonomilerinin kaynakları:

Satın alma: İşletmeler, üretim süreci için gerekli girdileri toplu olarak ya da özel toptancılardan satın alarak ortalama maliyetleri düşürebilir.

Yönetim: İşletmeler, firma içindeki yönetim yapısını iyileştirerek ortalama maliyetleri düşürebilir. Firma daha yetenekli ya da daha deneyimli yöneticileri işe alabilir.

Teknolojik: Teknolojik bir gelişme, üretim sürecini büyük ölçüde değiştirebilir. Örneğin, son teknolojik gelişmeler petrol endüstrisini tamamen değiştirdi. Son teknolojik ekipmanlara sahip olabilen büyük petrol firmaları yeni teknolojiden yararlanabilmektedir.

Ölçek ekonomisi nedir, ölçek ekonomilerinin üretim maliyetlerine etkisi ve ölçek ekonomisinin kaynakları hakkında bilgiler verdik. Sıradaki konumuz ölçek ekonomileri nedir ve türleri nelerdir.

Ölçek Ekonomileri Nedir?

içsel ölçek ekonomi

Ölçek ekonomisinin üretim artışı ile birim başına düşen maliyetin azalması olduğunu açıklamıştık. Ölçek ekonomileri iki türe ayrılır. Bunlar içsel ölçek ekonomisi ve dışsal ölçek ekonomisidir.

Herhangi bir malın üretim ölçeğindeki artıştan kaynaklanan ekonomileri ikiye ayırabiliriz; “endüstrinin genel gelişimine bağlı olarak gelişen ekonomiler” ve “işletmenin faaliyette bulunduğu bireysel yönetimin kaynaklarına, organizasyonlarına ve yönetimlerinin etkinliğine bağlı olarak gelişen ekonomiler”. Bunların ilkini dışsal ekonomiler, diğerini ise içsel ekonomiler olarak isimlendirebiliriz (Marshall, 1964: 221).

  • İç ölçek ekonomileri, bir şirketin üretim verimliliğini ölçer ve yönetim ekibinin kontrolünde gelişen nedenlerden oluşur.
  • Dış ölçek ekonomileri, endüstrideki daha büyük değişiklikler nedeniyle meydana gelir. Bu nedenle endüstri büyüdüğünde, ortalama işletme maliyetleri düşer.
  • İç ölçek ekonomileri, rakipler arasında daha büyük rekabet avantajları sunar.

İçsel Ölçek Ekonomisi Nedir?

İçsel ölçek ekonomileri: İçsel ölçek ekonomileri, bireysel organizasyonlar tarafından alınan kararları içerir. Bir fabrika, marjinal maliyet tasarrufu sağlayan üretim sürecini hızlandırmayı seçebilir. Ayrıca, montaj hattına beslemek için daha fazla ham madde sağlayan toplu satın alma ile de meşgul olabilir. Her iki durumda da ölçek ekonomisi işletmenin kendisini etkiler. Hem küçük işletmeler hem de büyük firmalar içsel ölçek ekonomileri yaşayabilir.

Dahili bir ölçek ekonomisi, bir şirketin üretim verimliliğini ölçer. Bu verimlilik, ürün başına ortalama maliyet düştüğünde şirket çıktıyı iyileştirdikçe elde edilir. Bu tür bir ölçek ekonomisi, bir şirketin büyüklüğünün bir sonucudur ve işgücü, üretim önlemleri ve makineler gibi yönetim ekipleri tarafından kontrol edilir. Bu nedenle, faktörler her sektörden bağımsızdır.

İç ölçek ekonomisinin birkaç farklı türü vardır. Teknik ölçek ekonomileri, büyük ölçekli sermaye makineleri ya da üretim süreçleri kullanılarak elde edilir. Teknik bir dahili ölçek ekonomisinin klasik örneği, Henry Ford’un montaj hattıdır.

Diğeri, firmalar toplu olarak satın alma ve büyük alımları için indirimler ile girdi birimi başına daha düşük maliyet aldıklarında ortaya çıkar. İdari maliyetlerdeki kesintiler, marjinal üretkenliğin düşmesine neden olarak ölçek ekonomileri ile sonuçlanabilir.

Dışsal Ölçek Ekonomisi Nedir?

Dışsal ölçek ekonomileri: Dışsal ölçek ekonomileri, yalnızca tek bir işi değil, tüm endüstrileri etkiler. Örneğin, sektöre özgü vergi indirimleri, bir sektör genelinde iş yapmanın toplam maliyetini düşürdüğü için dış ölçek ekonomilerini etkileyebilir.

Dış ölçek ekonomileri genellikle tüm endüstri üzerinde bir etkiye sahip olarak tanımlanır. Yani endüstri büyüdüğünde, ortalama işletme maliyetleri düşer. Dışsal ölçek ekonomileri, pozitif ve negatif dışsallıklar nedeniyle gerçekleşebilir.

Olumlu dışsallıklar, eğitimli ya da uzmanlaşmış bir işgücünü, tedarikçiler arasındaki ilişkileri ya da daha fazla yeniliği içerir. Olumsuz olanlar endüstri seviyelerinde meydana gelir ve genellikle dışsal ekonomiler olarak adlandırılır.

Dış ölçek ekonomilerinin arkasında birkaç katkıda bulunan faktör vardır. Rakip şirketler aynı alanda işletme kurduklarında, uzman işçiler iş arayacaktır. İkincisi, bazı endüstriler o kadar önemli hale gelebilir ki, politikacılar ve yerel yönetimler ile pazarlık gücü geliştirebilirler. Bu da sübvansiyonlar ya da diğer tavizler şeklinde daha elverişli muameleye yol açabilir.

Kapsam Ekonomisi Nedir?

Kapsam ekonomisi, bir malın üretiminin, ilgili başka bir malın üretim maliyetini düşürmesi anlamına gelir. Kapsam ekonomileri, bir firma için daha geniş çeşitlilikte mal ya da hizmet üretmenin, daha az çeşitlilik üretmeye ya da her bir malı bağımsız olarak üretmeye göre daha uygun maliyetli olduğunda ortaya çıkar.

Böyle bir durumda, tamamlayıcı mal ve hizmetlerin üretilmesi nedeniyle bir şirketin, organizasyonun ya da ekonominin uzun vadeli ortalama maliyeti ve marjinal maliyeti düşer.

Kapsam Ekonomileri ve Ölçek Ekonomileri Arasındaki Fark Nedir?

kapsam ekonomisi nedir

Kapsam ekonomileri ve ölçek ekonomileri, işletmelerin üretim süreçlerini optimize etmenin iki yoludur. İlki çeşitlendirmeye öncelik verirken, ikincisi bir ürünün maliyetini düşürmeye öncelik verir.

Ölçek Ekonomisi: Ölçek ekonomisi, bir işletmenin aynı üründen ek birimler üreterek marjinal maliyetlerini düşürmesidir. Bu, en büyük sabit maliyetlerden olan bir fabrika inşa etmeyi, bir montaj hattı kurmayı ve çekirdek çalışanları işe almayı kapsamaktadır. Bu kaynaklarla az sayıda ürün üreten bir fabrikanın birim başına maliyeti yüksek olacaktır, ancak fabrika daha yüksek üretim seviyelerine çıktıkça birim fiyatı düşer.

Kapsam Ekonomileri: Kapsam ekonomisi, çeşitlendirilmiş bir ürün hattına sahip işletmelere maliyet tasarrufu sağlar. Tasarruf sağlamak için bir işletme, imza ürününü aynı montaj hattında ya da aynı hammaddeleri kullanarak yapılan benzer bir ürünle tamamlayabilir. Bu strateji, sabit maliyetlerde nispeten küçük bir artışla daha fazla çıktıya izin verir.

Kapsam ekonomileri sayesinde işletmeler, hali hazırda sahip oldukları gayrimenkul, makine ve hammaddelerden daha fazla değer elde edebilirler. Ürün hatlarını çeşitlendirmek, dalgalanan piyasa trendlerine karşı korunmalarına da yardımcı olur.

Kapsam Ekonomisi Örneği Nedir?

Kapsam ekonomileri, üretilen farklı malların sayısının artması sonucunda ortalama toplam üretim maliyetinin düştüğünü belirten bir ekonomik teoridir. Örneğin, benzin satan bir benzin istasyonu soda, süt, unlu mamuller ve benzeri ürünler de satabilir.

Ölçek ekonomisi nedir, ölçek ekonomisi türleri nelerdir, ölçek ve kapsam ekonomisi nedir gibi konularda bilgi sahibi oldunuz. Bu konular hakkında aklınıza takılan bir soru ya da eklemek istediğiniz bir konu olursa bana yorumlar bölümünden yazabilirsiniz.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz